{"id":6409,"date":"2018-02-20T18:16:57","date_gmt":"2018-02-20T17:16:57","guid":{"rendered":"http:\/\/freeflight-krosno.vxm.pl\/?p=6409"},"modified":"2018-02-20T18:18:31","modified_gmt":"2018-02-20T17:18:31","slug":"f1e-troche-na-zachete","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.freeflightnews.pl\/?p=6409","title":{"rendered":"F1E – troch\u0119 na zach\u0119t\u0119"},"content":{"rendered":"

Modele swobodnie lataj\u0105ce w g\u00f3rach na prze\u0142omie lat. Nieco o sterowaniu magnetycznym i flop systemie.<\/p>\n

<\/p>\n

Modele szybowc\u00f3w lataj\u0105ce w g\u00f3rach na prze\u0142omie lat<\/h2>\n

Modele swobodnie lataj\u0105ce w g\u00f3rach posiadaj\u0105 d\u0142ugoletni\u0105 tradycj\u0119. S\u0105 wypuszczane z r\u0119ki pod wiatr, kt\u00f3ry op\u0142ywaj\u0105c zbocze tworzy pr\u0105d wznosz\u0105cy umo\u017cliwiaj\u0105cy wykonanie d\u0142ugotrwa\u0142ego lotu. Ju\u017c latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku rozgrywane by\u0142y og\u00f3lnopolskie zawody modeli zboczowych w Ustjanowej. Konstrukcje p\u0142atowc\u00f3w charakteryzowa\u0142y si\u0119 du\u017cym wzniosem skrzyde\u0142 dla zachowania jak najwi\u0119kszej stateczno\u015bci i zdolno\u015bci utrzymywania lotu po linii prostej \u2013 pod wiatr, co zapewnia\u0142o d\u0142u\u017cszy czas lotu. Niestety silne podmuchy i turbulencje powodowa\u0142y wytr\u0105cenie modelu\u00a0 z optymalnego toru lotu i cz\u0119sto bliskie spotkanie z ziemi\u0105, gdy model zosta\u0142 zdmuchni\u0119ty i z bocznym lub tylnym wiatrem uderza\u0142 w zbocze.<\/p>\n

\"VII<\/a><\/p>\n

W latach p\u00f3\u017aniejszych modelarze zacz\u0119li zastanawia\u0107 si\u0119 jak usprawni\u0107 swoje konstrukcje, zacz\u0119to stosowa\u0107 r\u00f3\u017cnego rodzaju sterowania mechaniczne, kt\u00f3re mia\u0142y pom\u00f3c w locie po za\u0142o\u017conym torze. Prawdopodobnie pierwsze tego rodzaju sterowanie zaprezentowa\u0142 Niemiec Hans Gremmer w 1951 roku. Prekursorem rozwi\u0105za\u0144 opartych o sterowanie mechaniczne by\u0142 w\u00a0Polsce znany i zas\u0142u\u017cony modelarz Wies\u0142aw Jakubowski z Zakopanego.<\/p>\n

Z biegiem czasu wykszta\u0142ci\u0142a si\u0119 klasa F1E \u2013 modeli szybowc\u00f3w sterowanych automatycznie, potocznie nazywana \u201epr\u0119tami magnetycznymi\u201d, jej pocz\u0105tki datowane s\u0105 na rok 1977. I Mistrzostwa \u015awiata w tej kategorii zosta\u0142y rozegrane w Polsce w Nowym Targu w roku 1989. Wcze\u015bniej by\u0142y rozgrywane tylko Mistrzostwa Polski i towarzyskie Zawody Mi\u0119dzynarodowe, obecnie zawody najwy\u017cszej rangi to wcze\u015bniej wspomniane Mistrzostwa \u015awiata oraz seria zawod\u00f3w Pucharu \u015awiata.<\/p>\n

Konkurencja modeli szybowc\u00f3w sterowanych automatycznie F1E polega na wypuszczeniu modelu szybowca pod wiatr ze zbocza i wykonaniu lotu o zadanej d\u0142ugo\u015bci. Sztuk\u0105 jest dobranie i ustawienie odpowiedniego azymutu lotu oraz wypuszczenie modelu w sprzyjaj\u0105cych warunkach. Zawodnik podczas rywalizacji wykonuje pi\u0119\u0107 lot\u00f3w, z czego w ka\u017cdym z nich jego model musi wylata\u0107 okre\u015blony czas \u2013 najcz\u0119\u015bciej jest to 3 minuty (zale\u017cnie od warunk\u00f3w atmosferycznych). Je\u015bli zdarzy si\u0119 sytuacja, \u017ce kilku zawodnik\u00f3w uzyska \u201ekomplet\u201d lot\u00f3w maksymalnych nast\u0119puj\u0105 dogrywki \u2013 dodatkowe loty, w kt\u00f3rych czas lotu jest wyd\u0142u\u017cany, a miejsce startu przenoszone w d\u00f3\u0142 zbocza.<\/p>\n

\"Model<\/a><\/a><\/p>\n

Pocz\u0105tkowo konstrukcje modeli by\u0142y praktycznie w ca\u0142o\u015bci drewniane (sosna, balsa), obecnie wi\u0119kszo\u015b\u0107 materia\u0142\u00f3w stanowi\u0105 w\u0142\u00f3kna w\u0119glowe. Czyni to modele wytrzyma\u0142ymi, a przy tym zapewnia do\u015b\u0107 nisk\u0105 mas\u0119. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 modeli si\u0119ga nawet 2.5m, powierzchnia no\u015bna jest jednak ograniczona do 150 dm2<\/sup> przy zachowaniu jej obci\u0105\u017cenia nie przekraczaj\u0105cego 100g\/dm2<\/sup>. Jest to klasa modeli swobodnie lataj\u0105cych \u2013 zawodnik po wypuszczeniu modelu nie ma ju\u017c z nim kontaktu. System sterowania musi by\u0107 ca\u0142kowicie autonomiczny, nie jest dopuszczalna \u017cadna zdalna kontrola nad modelem (wykluczaj\u0105c ograniczenie d\u0142ugo\u015bci lotu \u2013 zdalny determalizator). \u00a0Do start\u00f3w tego typu modelami nie s\u0105 potrzebne wysokie g\u00f3ry, wystarcz\u0105 ma\u0142e pag\u00f3rki, wa\u017cne \u017ceby nie by\u0142y poro\u015bni\u0119te drzewami.<\/p>\n

 <\/p>\n

Zasada dzia\u0142ania sterowania mechanicznego<\/h2>\n

Uk\u0142ady sterowania modelami szybowc\u00f3w F1E opieraj\u0105 si\u0119 na magnesie, osadzonym w pia\u015bcie, kt\u00f3ra umo\u017cliwia jego swobodne obracanie si\u0119. Podobnie jak w kompasie jest tu wykorzystywane zjawisko ustawiania si\u0119 swobodnie zawieszonego magnesu wzd\u0142u\u017c linii pola magnetycznego Ziemi. Kompas sk\u0142ada si\u0119 z w\u0105skiego, d\u0142ugiego i lekkiego magnesu (tzw. ig\u0142y magnetycznej) u\u0142o\u017cyskowanego na pionowej osi. Sterowanie modelu F1E jest zbudowane na tej samej zasadzie. Magnes dodatkowo sprz\u0119\u017cony jest ze sterem kierunku statecznika pionowego. Zawodnik ustala kierunek lotu na dany azymut \u2013 lotka steru kierunku mo\u017ce by\u0107 ustawiona w dowolnej pozycji wzgl\u0119dem magnesu przed startem. Podczas lotu obraca si\u0119 ona razem z magnesem, gdy tor lotu zostanie zaburzony przez turbulencje czy podmuch wiatru nast\u0119puje jego skorygowanie \u2013 magnes wychyli ster kierunku (rysunek poni\u017cej).
\n „Si\u0142a” jak\u0105 dysponuje magnes, to oko\u0142o 30gr, wi\u0119c zaprojektowanie i wykonanie steru musi by\u0107 staranne. Magnes musi porusza\u0107 si\u0119 lekko, ale z drugiej strony nale\u017cy te\u017c wyeliminowa\u0107 efekt chybotania si\u0119 magnesu wi\u0119c potrzebne jest delikatne tarcie.<\/p>\n

\"Zasada<\/a><\/p>\n

Problemy pojawiaj\u0105 si\u0119 jednak, gdy skrzyd\u0142a modelu nie s\u0105 poziomo, poniewa\u017c przy przechyleniach magnes nie ustawia si\u0119 ju\u017c r\u00f3wnolegle z liniami pola magnetycznego. Du\u017cy wsp\u00f3\u0142czynnik stateczno\u015bci modeli ma zapobiega\u0107 takim przechyleniom i je niwelowa\u0107, jednak cz\u0119sto zdarza si\u0119, \u017ce natura jest silniejsza.<\/p>\n

Z przodu kad\u0142uba umiejscowiona jest gondola (zdj\u0119cie poni\u017cej) mieszcz\u0105ca magnetyczny system sterowania, kt\u00f3ry ma za zadanie utrzymywa\u0107 model na zadanym torze lotu pod wiatr, w kierunku danego azymutu magnetycznego. Sterowanie magnetyczne posiada wady: jest podatne na uszkodzenia i wra\u017cliwe na py\u0142, do precyzyjnej pracy koniecznym jest idealne wywa\u017cenie magnesu i dok\u0142adna regulacja.<\/p>\n

\"Gondola<\/a><\/p>\n

Zale\u017cnie od pr\u0119dko\u015bci wiatru potrzebna jest odpowiednia pr\u0119dko\u015b\u0107 modelu, tak aby powoli posuwa\u0142 si\u0119 do przodu, jest to uzyskiwane dzi\u0119ki dodawanemu obci\u0105\u017ceniu \u2013 balastowi, z kt\u00f3rym model uzyskuje wi\u0119ksz\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 lotu. Opr\u00f3cz tego wa\u017cny jest dob\u00f3r odpowiedniego modelu na dane warunki, r\u00f3\u017cni\u0105cego si\u0119 np. profilem skrzyd\u0142a.<\/p>\n

Statecznik poziomy stanowi oko\u0142o 15% powierzchni skrzyd\u0142a, podobnie jak w klasie F1A – dzi\u0119ki czemu z powodzeniem mo\u017cna zaadoptowa\u0107 skrzyd\u0142a od takiego modelu. Wa\u017cnym jest jednak, aby skrzyd\u0142a nie mia\u0142y zwichrze\u0144, poniewa\u017c model ma lecie\u0107 po linii prostej. Belka kad\u0142ubowa jest tutaj jednak d\u0142u\u017csza ni\u017c w modelach F1A, podnosi to stateczno\u015b\u0107 wzd\u0142u\u017cn\u0105. \u015arodek ci\u0119\u017cko\u015bci jest przesuni\u0119ty do ty\u0142u na tyle, na ile jest to
\n w zasadzie mo\u017cliwe i oscyluje w przedziale 55-60% ci\u0119ciwy aerodynamicznej skrzyd\u0142a. Dzi\u0119ki temu uzyskiwany jest odpowiedniej d\u0142ugo\u015bci ramie na ko\u0144cu kt\u00f3rego umieszczona jest gondola z magnesem \u2013 tak aby ster kierunku by\u0142 w stanie zmieni\u0107 tor lotu modelu. Z drugiej strony mamy do\u015b\u0107 d\u0142ugie rami\u0119, na ko\u0144cu kt\u00f3rego s\u0105 stateczniki; im mniejsza waga statecznik\u00f3w tym mniejsza si\u0142a bezw\u0142adno\u015bci wi\u0119c model szybciej wr\u00f3ci na zadany azymut lotu.<\/p>\n

 <\/p>\n

Flop system i determalizator<\/h2>\n

W trakcie startu kraw\u0119d\u017a sp\u0142ywu statecznika poziomego opuszczona jest kilka milimetr\u00f3w w d\u00f3\u0142 (fotografia poni\u017cej – po lewej). Model wyrzucany jest pod k\u0105tem oko\u0142o 45\u00b0 z du\u017c\u0105 si\u0142\u0105 i lec\u0105c \u0142ukiem po up\u0142ywie ok. 1.5-2s u\u0142o\u017cony jest poziomo w naturalnej pozycji do lotu szybowego. Statecznik poziomy przyjmuje wtedy po\u0142o\u017cenie w\u0142a\u015bciwe dla lotu \u015blizgowego (fotografia poni\u017cej – \u015brodkowa). Ten rodzaj startu niesie ze sob\u0105 spore ryzyko, poniewa\u017c wymaga idealnego zgrania si\u0142y i k\u0105ta wyrzutu z czasem trwania tej fazy lotu. Z tego powodu nie jest stosowany przez wszystkich zawodnik\u00f3w, cz\u0119\u015b\u0107 z nich model wypuszcza przed siebie r\u00f3wnolegle do powierzchni ziemi.<\/p>\n

\"Po\u0142o\u017cenie<\/a><\/p>\n

Po up\u0142ywie zadanego czasu lotu nast\u0119puje zmiana po\u0142o\u017cenia statecznika poziomego do pozycji tzw. \u201edetermalizatora\u201d. (fotografia powy\u017cej – po prawej). Sp\u0142yw statecznika jest wtedy podniesiony do g\u00f3ry pod k\u0105tem 35-45\u00b0 wzgl\u0119dem pozycji neutralnej. Szybowiec w tym momencie zmienia trajektorie swojego lotu, ruch post\u0119powy do przodu jest minimalny, a model opada jak li\u015b\u0107 na ziemi\u0119. Pozwala to zako\u0144czy\u0107 lot modelu i zapobiega jego zgubieniu.<\/p>\n

\"Przyk\u0142ad<\/a><\/a><\/p>\n

Sekwencj\u0105 zmiany k\u0105ta natarcia statecznika steruje wy\u0142\u0105cznik czasowy. Jest to mechanizm posiadaj\u0105cy spr\u0119\u017cyn\u0119, kt\u00f3ra po jej nakr\u0119ceniu nap\u0119dza system k\u00f3\u0142 z\u0119batych powoduj\u0105cych powolny ruch obrotowy \u201e\u015blimaka\u201d. D\u017awignie ustawiane s\u0105 odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 zwoi od brzegu tarczy i spadaj\u0105 z niej po kolei, gdy dana z nich pojawia si\u0119 na ko\u0144cu ostatniego zwoju. Powy\u017cej wy\u0142\u0105cznik trzy-funkcyjny, mechaniczny.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/strong>
\n Giezendanner E. Ch.: F1E \u2013 Fly an FAI Championship Class, CIAM Flyer, 5\/2015<\/a>
\n Chaussebourg P.: F1E World Championships \u2013 Liptovsky Mikulas, CIAM Flyer 10\/2000<\/a>
\n Faulkner T.: Magnet flying \u2013 some hows and whys, Gladys International, January 2014<\/a>
\n \u201cMedale zdj\u0119te z g\u00f3r\u201d, S. Kubit (https:\/\/www.freeflightnews.pl\/?p=3401<\/a>) <\/strong>
\n FAI Sporting Code, Section 4 \u2013 Aeromodeling, Volume F1 \u2013 Free Flight Model Aircraft<\/p>\n

___________________
\n Opublikowano: 2018-02-20, 18:15<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Modele swobodnie lataj\u0105ce w g\u00f3rach na prze\u0142omie lat. Nieco o sterowaniu magnetycznym i flop systemie.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6436,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[66],"class_list":["post-6409","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-warsztat","tag-f1e"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.freeflightnews.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6409","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.freeflightnews.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.freeflightnews.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.freeflightnews.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.freeflightnews.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6409"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.freeflightnews.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6409\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.freeflightnews.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6436"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.freeflightnews.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6409"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.freeflightnews.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6409"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.freeflightnews.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6409"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}